Hooggevoelige kinderen.

Hooggevoelige kinderen zien alles, voelen alles, horen alles, ruiken en proeven alles....

Ze zijn heel erg druk met alles beleven. In de klas bijvoorbeeld, zitten ze midden in alle gebeurtenissen. Ze kunnen zich daardoor moeilijk concentreren. Want tjsa, als je alles tegelijkertijd hoort , voelt en ziet dan heb je het heel erg druk in je hoofd.
Het kan ook zijn dat ze erg meeleven met anderen; als anderen zich niet ‘happy’ voelen, voelen zij dat ook.

Je bent goed zoals je bent.
Als je gevoelig bent is dat eigenlijk geweldig. Je kunt bijvoorbeeld goed kijken, horen en voelen. Je bent misschien wel erg creatief, dan teken je graag, of maak je het erg graag mooi om je heen. Dan vind je het misschien in de natuur ook heel fijn, de sfeer in de natuur is immers erg anders dan als je in de stad bent, of in gezelschap van anderen. In de natuur voel je je misschien wel echt veilig en geborgen, de dieren en planten, de wind en de zon: ze betekenen echt iets voor je. Als je kijkt naar een zwevende meeuw, dan kun je misschien wel helemaal voelen hoe het heerlijk het is om zo te zweven!

Het is mogelijk dat je graag veel wilt weten: je vraagt dan vaak ‘waarom’ aan de grote mensen om je heen. Je denkt misschien wel graag na over allerlei dingen. Of gaat zelf op zoek naar antwoorden, door veel te lezen bijvoorbeeld.

Maar het is niet alleen prachtig om zo gevoelig te zijn: soms is het onhandig. Dan heb je er eerlijk gezegd last van. Dat komt ook omdat de volwassen om je heen misschien te veel van je verwachten.
In de klas moet je van alles. Je moet leren rekenen, schrijven en lezen. Je moet dat ook doen binnen een bepaalde tijd. Maar als je steeds heel veel beleeft, is het wel eens moeilijk om het binnen die bepaalde tijd te kunnen. Dan hebben jij en de volwassen mensen om je heen, wat handige tips nodig om het wel te kunnen.

Alle volwassenen hebben net als jij alles moeten leren. Als je naar ze kijkt denk je misschien; dat moet ik ook zo kunnen, maar dat is onmogelijk. De volwassenen hebben er soms jaren over gedaan om het te kunnen doen zoals ze het nu doen. Ik denk eerlijk gezegd wel eens dat ze dat zijn vergeten! Ze leggen iets uit en denken dan dat je meteen begrijpt wat ze bedoelen!

De eerste twintig jaar van je leven leer je erg veel!
Maar: weet jij nog hoe je hebt leren lopen? Ik denk het niet: je bent gevallen en weer opgestaan, maar elke dag ging het beter en werd het makkelijker om te lopen. Door veel te oefenen ( zonder dat je het wist ) leerde je vanzelf te lopen. De volwassen mensen weten zelf vaak niet meer hoe lang ze erover deden om iets te leren. En daardoor verwachten zij, en jijzelf ook, misschien wel dat jij het meteen net zo kunt als zij! Nou, ik kan je verzekeren: dat is niet zo!

Hooggevoelige kinderen hebben soms zelfs meer tijd nodig om te leren. Door veel te oefenen, op hun gemak (zonder haast) , leren ze het best! Het is dus belangrijk dat jij, maar ook de volwassen mensen om je heen daar rekening mee houden!

Als je hooggevoelig bent, reageer je op gebeurtenissen allereerst met gevoelens. Je denkt er wel over na natuurlijk, maar eerst is je gevoel er. Je kunt je bang, blij, boos of verdrietig voelen. En omdat dat heel soms sterk kan zijn, kan dat behoorlijk veel invloed hebben! Soms kan het betekenen dat je meteen niet meer goed kunt luisteren en daardoor niet goed weet wat de ander verder vertelde. Dan voel je je ook onzeker. Of dat je ergens heel erg tegenop gaat zien.

Het kan dan zijn dat je wel wilt, maar niet weet hoe je iets moet aanpakken. Dan is het handig als je leert om om hulp te vragen!

Ben jij soms een kunstenaar?
Wist je dat grote kunstenaars allemaal heel gevoelig zijn? Harry Mulisch bijvoorbeeld, is een erg belangrijke schrijver in Nederland. Vraag maar eens aan je ouders of ze weten wie hij is. Bijna iedereen die volwassen is kent hem. Hij had altijd lage cijfers voor schrijven en rekenen op de lagere school (zo heette de basisschool destijds) vertelde hij ooit.
Hij lette meer op de dingen die hij zag en voelde, dan dat hij goed kon opletten op zijn werk of op wat anderen aan hem vertelden, zoals de meester! Daardoor wist hij waarschijnlijk vaak niet wat hij moest doen, en maakte hij fouten in zijn werk. Als je gaat raden naar wat je moet doen, gaat het snel mis is natuurlijk...
En nu? Nu is hij een schrijver van veel prachtige boeken waar de mensen heel veel van leren! Je zou zeggen: als hij altijd lage cijfers voor schrijven had, hoe kan het dan dat hij zo’n belangrijke schrijver is geworden? Ik denk dat hij gevoelig bleef en gaandeweg wel steeds beter leerde op te schrijven wat hij bedoelde. Hij had er misschien meer tijd voor nodig, maar het is uiteindelijk wel gelukt! En omdat hij zo gevoelig bleef had hij ook genoeg om over te schrijven.

Hooggevoelige kinderen zijn niet minder of meer dan andere kinderen. Ze hebben misschien meer tijd nodig om informatie te verwerken. Als ze iets horen, zien ze er gelijk plaatjes bij en dat betekent so-wie-so meer werk. Al die beeldjes of indrukken moeten door hun hersenen worden verwerkt. Moeten ze dat snel doen van zichzelf – of van anderen...- dan raken ze soms in paniek, want ze willen het vaak net zo snel doen als andere kinderen. Het kan zijn dat hun lichaam dan erg zenuwachtig wordt.

Veranderingen.
Soms vinden ze het moeilijk om met plotselinge veranderingen om te gaan: als er iets in de klas is veranderd, moeten ze daar echt aan wennen. Of: als ze ergens binnenkomen, dan merken ze meteen dat er iets anders is. Ze letten op kleine dingetjes, waar andere kinderen en volwassenen makkelijk ‘overheen kijken’.

Ook kan het zijn dat ze erg veel zien als ze luisteren: in hun hoofd ‘zien’ ze dan plaatjes van iets, van gebeurtenissen die ze eerder hebben beleefd. Als iemand dan iets vertelt over de dierentuin dan zien ze dat erg makkelijk ‘voor zich’.
Het kan ook gebeuren dat ze juist niets in hun hoofd zien als iemand iets vertelt, en dan kan het zijn dat ze iets heel anders denken dan de ander bedoelt. Daardoor kan het zijn dat ze niet goed weten wat de ander nou bedoelt en wat zijzelf moeten doen. Dat kan ze er onzeker maken.

Ze kunnen ook schrikken van plotselinge geluiden. Of wakker liggen van wat ze gezien hebben op televisie. Ze kunnen erg gaan nadenken over alles, en dat is lastig, want daardoor wordt hun hoofd druk en hun lichaam zenuwachtig. Tsja, als je niet weet wat je te wachten staat, dan wordt je vanzelf wel zenuwachtig toch?

Ook harde geluiden, kriebelende kleren, fel zonlicht, allerlei geurtjes, de sfeer om je heen beleef je intens. Het is mogelijk dat je niet goed tegen bepaalde stoffen (medicijnen, toevoegingen in voeding) kunt, of dat je allergisch bent.

Wist jij dat je brein je meehelpt om alles wat je voelt, hoort, ziet en beleeft een plekje te geven? Je zou kunnen zeggen dat je brein alles op een rijtje zet, zodat jij makkelijk kunt kiezen wat je wel kunt doen of niet kunt (of wilt) doen.

Je lichaam maakt dat je dingen voelt. Als je veel beleeft geeft je brein aan je lichaam heel veel seintjes af, en kun je je moe voelen of prikkelbaar (bozig). Dan kun je druk zijn. Hoog gevoelige kinderen voelen heel veel. Of ze hebben er veel moeite mee om goed te luisteren naar wat Juf of Meester zegt omdat ze steeds worden afgeleid. Dan weten ze niet meer wat ze ook weer moesten doen.

Rust.
Nu zul je misschien denken, nee hoor, ik hoef nooit uit te rusten overdag. Toch heb ik gemerkt dat als je heel veel beleeft, het fijn is om tussendoor even te lummelen. Daar wordt je lichaam weer kalm van.
Sommige kinderen zoeken juist zelf de rust op, dan willen ze even liever niet samenspelen in de speelpauze. Anderen vinden dat dan misschien wel een beetje gek.
Als ze voor het eerst iets meemaken kan het ook zijn dat ze zich erg onzeker voelen. Vaak helpt het om zo’n eerste keer eerst eens vanaf een afstandje te kijken naar wat er gebeurt. De volgende keer weet je het dan en dan stap je er makkelijker op af. Je hebt dan kunnen zien wat er van je verwacht wordt en wat de anderen doen.

Beelddenken.
Soms denken ze dus in beelden in plaats van woorden. Als ik iets vertel zien ze dat heel makkelijk voor zich. Daar hebben ze het dan erg druk mee, want alles wat ze zien moet door hun brein worden verwerkt.
Het kan ook zo zijn dat ik iets vertel dat ze nog nooit eerder hebben meegemaakt. Omdat ze dan geen plaatje voor zich zien voelen ze zich onzeker. Ook als ze moeten rekenen en in de klas dat op verschillende manieren gebeurt, kan dat moeilijk zijn voor ze. Met leren lezen en schrijven kan het ook zijn dat ze een poos de b aanzien voor de d, of de p voor de g, en dat is natuurlijk ook verwarrend. Als je dan het woord dorp ziet staan, lees je dat misschien eerst als het woord prod, en dat betekent niets. Ze husselen dan letters door elkaar heen en hebben een beeld nodig om de letters goed te leren kennen. Het zijn maar kleine dingen soms die jou kunnen helpen! Soms is het handiger bijvoorbeeld om bij nieuwe woorden ook het plaatje ervan te zien. Als je moeite hebt met lezen kan het komen omdat je geen plaatje van een letter of woord voor je ziet. Ik denk wel eens: als de volwassen mensen meer zouden weten over hooggevoeligheid zou jij misschien niet het gevoel hebben dat je veel alleen moet oplossen!

Gymnastiek.
Het kan zijn dat je, als je erg gevoelig bent, tegen dingen op gaat zien.
Als je bijvoorbeeld ‘s morgens wakker wordt en je denkt aan gymnastiek dan zie je dat misschien helemaal voor je en van de weeromstuit ga je liever niet naar school. Gymnastiek vinden veel hooggevoelige kinderen soms erg moeilijk. Voor anderen is het misschien wel leuk om teamsporten te doen, maar gevoelige kinderen die een beetje stil zijn, hebben niet echt iets met willen winnen. Die schrikken erg van ballen die plotseling naar ze toekomen, of houden niet van de geur en de geluiden in de gymzaal of van onverwachte bewegingen.

En: het kan ook zijn dat ze het gewoon moeilijk vinden om bijvoorbeeld balspellen te doen: ze zien alles tegelijk, dus voor hun is het moeilijk om zich goed te kunnen concentreren op een bal die ze moeten terugspelen. Als je erg wordt afgeleid door alles om je heen, zie je de bal niet goed bijvoorbeeld. De samenwerking tussen je ogen en je lichaam lukt dan soms niet goed. Daardoor kan het zijn dat je gymnastiek moeilijk bent gaan vinden, vooral als er veel teamspellen of vangspelletjes worden gedaan.

Controle.
Als je veel beleeft en je druk voelt van binnen is dat niet fijn. Je kunt erg overprikkeld zijn. Dan heb je veel prikkels in jezelf opgenomen door wat je allemaal hebt gezien, gehoord, geroken, geproefd en gevoeld. Ik noem dat de stressladder. Als je gestrest (zenuwachtig) bent klim je de ladder op. Hoe hoger je klimt hoe langer het duurt dat je weer rustig wordt. Het is belangrijk dat je leert hoe je weer naar beneden kunt klimmen zodat je weer rustig wordt.
Als je te hoog op de stressladder terecht komt, kun je woedeaanvallen krijgen, of gaan huilen, je terugtrekken of juist erg druk in gezelschap worden. Je kiest daar niet zelf voor, dat overkomt je. Je lichaam zorgt daar namelijk voor als je niet genoeg trucs kent om stress te voorkomen!

Om jezelf rustig te voelen kan het zijn dat je manieren hebt bedacht die een beetje onhandig zijn. De grote mensen noemen dat controle hebben over wat je allemaal voelt. Controle is belangrijk maar te veel controle is onhandig. Het kan dan zijn dat je niet meer zoveel durft te doen, of dingen liever uit de weg gaat bijvoorbeeld.

Het is mogelijk dat je allerlei dingen bent gaan denken omdat je je onzeker bent gaan voelen.
Het kan ook zijn dat je steeds (hardop) denkt: dat je voor jezelf opnoemt wat je beleeft, dus wat je ziet, of denkt. Dat doe je ook om jezelf rustig te maken. Als je er woorden voor vindt maak je het een beetje minder warrig.

Kijk maar eens naar de gedachten die je over jezelf kunt hebben. Ik heb ze hieronder op een ruitje gezet.

Heb jij dat ook:
Dat je denkt dat anderen je altijd aardig moeten vinden? En dat je door deze gedachte heel erg je best gaat doen? Of verdrietig of boos bent als je niet mee mag doen?

Nou ik weet bijna zeker, dat jij ook niet iedereen aardig vindt! Dus het van anderen verwachten is een beetje onhandig toch?
Met de een heb je nu eenmaal meer dan met de ander!
Als je het goed met iemand kunt vinden dan deel je dezelfde dingen met elkaar bijvoorbeeld.

Fouten maken: is dat heel erg?
Het kan ook zijn dat je denkt dat je nooit fouten mag maken van jezelf omdat mama dan niet niet meer van je houdt. Of omdat je denkt dat anderen ( de andere kinderen, de meester of juf) je dan stom zullen vinden.

Heb je wel eens gevraagd aan anderen of ze je stom vinden? Soms denken we die dingen terwijl ze helemaal niet waar zijn! Ik weet zeker dat bijna niemand zou zeggen dat ze je stom vinden! Kinderen pesten elkaar wel eens en roepen dan van de ander dat ze hem stom vinden. Maar vaak is dat omdat ze zich zelf erg onzeker voelen. Het zou jammer zijn dat jij daar erg veel ast van hebt!

Of heb jij dit wel eens:
Dat je liever iets niet doet, omdat je denkt: ’Ik ben nu aan het spelen hoor!’ of ’Ik heb nu geen zin? ‘

of ‘Wat moeilijk, daar begin ik maar liever niet aan!’

Heb jij dit ook wel eens:
Dat als dit of dat gebeurt, dat dat dan een vreselijke gebeurtenis is, dan overleef je dat niet? Dat is dan een regelrechte ramp voor je? En wordt je daar bang en onzeker van? Bijvoorbeeld dat je iets moet doen met gym, maar denkt dat dat vast niet zal lukken? Of dat je je sommen niet af krijgt?

Of heb jij dit ook wel eens:
Dat alle kinderen net zo moeten denken als jij en alles net zo moeten doen als jij, want dan voel jij je prettig en zal alles makkelijk gaan?
Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat jij al helemaal voor je zag hoe iets zou worden. En dan is er een ander kind dat het op zijn eigen manier wil doen! Dat maakt je dan zenuwachtig. Alsof je wordt onderbroken in iets.

Als je deze dingen denkt, gaan dingen dan makkelijker? Voel je je dan fijn?
Levert het een voordeel of een nadeel op voor jou en de anderen?

In de speelgroepen of in de bijeenkomsten met de Wijze Moeders gaan we met elkaar leuke en handige dingen leren om ervoor te zorgen dat je je minder zorgen maakt. Want hooggevoelig zijn is oké!

Alkmaar Mei 2009

© Sylvia van Zoeren
initiatiefnemer van de Wijze Ouder trainingen

www.wijzemoeders.nu
www.energyswitch.nl
www.de-praktijk.org    

Meer informatie? info@de-praktijk.org